W latach 1910-1945 Korea anektowana by?a przez Japoni?. Przegrana Japonii w II wojnie ?wiatowej zako?czy?a wieloletni? okupacj? Korei. Wyzwolony kraj podzielono jednak na strefy wp?ywów i ostatecznie na dwa pa?stwa. Podobnie jak Niemcy na zachodzie i Wietnam na po?udniu, Korea sta?a si? ofiar? zderzenia wp?ywów komunizmu i kapitalizmu na wschodzie. Na domiar z?ego pocz?tek lat 50-tych przyniós? krwawy konflikt pomi?dzy poró?nionymi ustrojowo stronami. Po jego zako?czeniu w sferach wojskowych Korei Po?udniowej powsta? program szkolenia armii korea?skiej w zakresie walki wr?cz. Program ten zyska? akceptacj? w?adz rz?dowych i w roku 1955 po raz pierwszy pojawi?a si? nazwa TAEKWONDO

Olimpiada w Seulu w roku 1988 sta?a si? wielk? promocj? Taekwondo, oficjalnie uznanego za korea?ski sport narodowy. Podczas uroczysto?ci otwarcia igrzysk mia? miejsce pami?tny pokaz, w którym wyst?pi?o na p?ycie stadionu jednocze?nie 1000 korea?skich czarnych pasów, zadziwiaj?c ?wiat perfekcj? wykonania programu. Wówczas te? Taekwondo zadebiutowa?o na olimpiadzie, jeszcze jako dyscyplina pokazowa - zdobytych medali nie liczono do klasyfikacji generalnej. Na tych samych zasadach pojawi?o si? 4 lata pó?niej w Barcelonie. Ostatecznie decyzj? 103. Zgromadzenia MKOL zosta?o przyj?te, jako pe?noprawna dyscyplina, do programu Igrzysk Olimpijskich Sydney 2000.

DEFINICJA TAEKWONDO

Taekwondo jest wypadkow? ró?nych szkól i odmian sztuk walki praktykowanych i kultywowanych w Korei po II wojnie ?wiatowej oraz wspó?czesnych do?wiadcze? korea?skich mistrzów. Spo?ród tradycyjnych, najwi?kszy wp?yw na Taekwondo wydaje si? mie? TAEK KYON.

Nazwa Taekwondo t?umaczona dos?ownie oznacza:

TAE - system technik no?nych tzn. kopni??, b?d?cych zawsze wyró?nikiem korea?skich sztuk walki;
KWON - system technik r?cznych;
DO - jest cz?onem wskazuj?cym, ?e po??czone wy?ej wymienione systemy nale?y rozumie? jako sztuk?, gdy? zmierzaj? one do rozwoju ?wicz?cego tak w sferze fizycznej, jak i duchowo-moralnej. Cz?on ten zawieraj? tak?e inne systemy, zarówno korea?skie, np. Hwarang-do, Hapki-do, Tang Soo-do, jak i japo?skie, np. Ken-do, Ju-do, Aiki-do.

STRUKTURA TAEKWONDO

Taekwondo jako sztuka walki sk?ada si? z nast?puj?cych elementów:

Wszystkie powy?sze s? równie wa?ne, a ka?dy spo?ród nich wymaga osobnego treningu. Taka rozleg?o?? jest powa?nym utrudnieniem w opanowaniu Tkd w ca?o?ci.

I. Walka Sportowa

Jest to sparing w?a?ciwy, gdzie przeciwnik nie jest w ?aden sposób uprzedzony o czasie ani rodzaju wykonanej techniki.

W celu zapewninia zawodnikom bezpiecze?stwa, na bazie wieloletnich do?wiadcze? opracowano szczegó?owy regulamin wspó?zawodnictwa sportowego. M. in, wyklucza on stosowanie wielu tradycyjnych, a niebezpiecznych technik, ogranicza pole trafie?, nakazuje u?ywanie sprz?tu ochronnego (m. in. HOGO - kamizelka ochronna, kask, ochraniacze na golenie, przedramiona, genitalia i szcz?k?) i jest skonstruowany tak, ?e zmusza zawodników do walki nogami, co stanowi o specyfice Taekwondo Olimpijskiego. Obecnie stosuje si? elektroniczny system punktowania dzi?ki zastosowaniu specjalnego sprz?tu, który automatycznie zlicza prawid?owe trafienia w HOGO.

W wy?ej wymienionych ramach dopuszcza si? jednak pe?n? inwencj? i si?? uderzenia. Walka sportowa Tkd jest wi?c idealna dla osób, które zafascynowa?a mo?liwo?? u?ywania w walce nóg. Ró?norodno??, swoboda, szybko?? i si?a kopni?? stosowanych w Tkd sta?y si? wzorem dla wszystkich innych odmian walki.

Na igrzyskach olimpijskich Tkd jest reprezentowane tylko poprzez woln? walk? sportow?.

II. Uk?ady formalne - poomsae

Uk?ady s? efektem wielowiekowych do?wiadcze? i kwintesencj? wiedzy mistrzów - autorytetów, którzy je tworzyli, a nast?pnie przekazywali kolejnym pokoleniom. Jednocze?nie s? zbiorem wszystkich technik u?ywanych w danym systemie - jego w?a?ciwym dziedzictwem.

Nie ulega w?tpliwo?ci, ?e tradycyjne ruchy Tkd odwzorowuj? sposób walki jednym lub dwoma mieczami. Wyra?nie mo?na wyró?ni? ci?cia, pchni?cia, zas?ony, co wskazuje na rycerski rodowód tego systemu walki.

W Taekwondo, przyj?to s?uszn? koncepcj?: zamiast rozbudowywa? i modernizowa? uk?ady, uproszczone je i ograniczono do najbardziej podstawowych i symbolicznych ruchów. W ten sposób wspólczesne uk?ady s? cho?dem dla korzeni Taekwondo i przypominaj? te, jakie praktykowano w dawnych czasach.

Proporcje, ilo?? i z?o?ono?? technik zawartych w poszczególnych uk?adach maj? s?u?y? sta?emu rozwojowi adepta. Z tej przyczyny powinno si? je praktykowa? w ustalonej kolejno?ci, rozpoczynaj?c od najni?szych. Techniki zawarte w uk?adach maj? charakter wzorca. W rzeczywistej walce nigdy nie b?d? tak uporz?dkowane i "eleganckie", ani te? tak "sztywne" zarazem.

Taekwondo WTF zawiera 17 uk?adów formalnych:

1) 8 szkoleniowych - Taegeuk /teguk/:

  1. Taegeuk Il Jang 
  2. Taegeuk I Jang 
  3. Taegeuk Sam Jang 
  4. Taegeuk Sa Jang 
  5. Taegeuk Oh Jang 
  6. Taegeuk Yook Jang 
  7. Taegeuk Chil Jang 
  8. Taegeuk Pal Jang

2) 9 mistrzowskich przeznaczonych dla czarnych pasów: 

  1. Koryo (nazwa starej korea?skiej dynastii)
  2. Keumgang (diament)
  3. Taebaek (nazwa pasma górskiego w Korei Pd.)
  4. Pyongwon (równina)
  5. Sipjin (dziesi??)
  6. Jitae (ziemia)
  7. Cheonkwon (niebo)
  8. Hansoo (woda)
  9. Ilyo (jedno??)

Do ?wiczenia uk?adów nie potrzeba ?adnego sprz?tu, pomocy partnera, ani wiele miejsca. S? one dobr? form? gimnastyki niezale?nie od wieku ?wicz?cego, a wzbogacone o zestaw ?wicze? rozci?gaj?cych mog? sta? si? gwarancj? zdrowia i wysokiej sprawno?ci przez ca?e ?ycie.

III. Walka aran?owana

Jest to odmiana sparingu, w której zawodnicy wykonuj? z góry ustalone kombinacje technik. Walka aran?owana przygotowuje zawodnika do sytuacji mog?cych zaistnie? w wolnej walce sportowej, ale tak?e ewentualnym rzeczywistym starciu.Oprócz bowiem treningu rozwi?za? dozwolonych w walce sportowej, umo?liwia równie? testowanie tych zbyt niebezpiecznych, aby mo?na by?o wykona? je bez wcze?niejszego uprzedzenia partnera.

Ponadto ten typ walki uczy wyczucia dystansu, precyzji wykonania oraz zmierza do wykszta?cenia automatyki ruchu. Stanowi tak?e jeden z g?ównych elementów pokazów sztuk walki. Zanim zawodnik przyst?pi do wolnej walki, powinien wiele godzin sp?dzi? na treningu walki aran?owanej.

IV. Rozbicia

Umiej?tno?? wykonania rozbi? twardych przedmiotów nie jest celem samym w sobie. Jest efektem ubocznym ch?ci uczynienia destrukcyjnej broni z r?k i nóg. Z tego powodu, ?e ca?a taktyka walki polega?a na na?ladowaniu ci?? i pchni?? mieczem, starano si?, aby ruchy wykonane nieuzbrojon? r?k? odnosi?y skutek mo?liwie zbli?ony do orygina?u. Nie nabiera si? umiej?tno?ci rozbijania twardych przedmiotów przez sam fakt zapisania si? do klubu lub sekcji.

Niezb?dne do sukcesu w rozbijaniu jest:

  • przygotowanie powierzchni uderzaj?cej
  • precyzja i szybko?? uderzenia
  • dodanie si?y uderzeniu poprzez przeniesienie na nie masy cia?a
  • determinacja i uzyskanie psychicznej przewagi nad celem. 

Nabycie powy?szych umiej?tno?ci wymaga najcz??ciej kilku lat ukierunkowanego treningu. Pe?nym sukcesem w rozbiciach jest takie wykonanie, w którym uderzaj?ca ko?czyna nie ponios?a ?adnego uszczerbku - innymi s?owy mo?na takie samo rozbicie powtórzy? niemal natychmiast.

V. Kopni?cia z wyskoku

Zdecydowan? wi?kszo?? powierzchni Pó?wyspu Korea?skiego stanowi? obszary górzyste. Stoj?cego ni?ej oponenta ?atwiej by?o kopn?? ni? dosi?gn?? r?k?. Zeskok w kierunku przeciwnika w po??czeniu z uderzeniem nog? stawa? si? siln? i zaskakuj?c? broni?. Niekiedy w ten sposób str?cono je?d?ca z konia.

Wiadomym jest, ?e ludno?? zamieszkuj?ca tereny górskie s?ynie z si?y i sprawno?ci swoich nóg. Osoba taka przy pomocy wyskoku z ?atwo?ci? mog?a kopn?? w cel po?o?ony stosunkowo wysoko, jakim jest klatka piersiowa czy g?owa.

Taekwondo od pocz?tku swego istnienia wyró?nia?o si? u?ywaniem wysokich kopni??, bardzo cz?sto po??czonych z obrotem cia?a i wyskokiem.

Umiej?tno?? wykonania kopni?? z wyskoku do perfekcji opanowa?y, obje?d?aj?ce ca?y ?wiat, korea?skie dru?yny pokazowe. Ich wyst?py stopniem trudno?ci bardziej przypominaj? sztuk? cyrkow? ni? standardowy pokaz sztuk walki.

VI. Uwolnienia z uchwytu

Podstaw? taktyki walki Tkd jest silne i precyzyjne uderzenie r?k? lub nog? w wybrany newralgiczny punkt cia?a przeciwnika. Tak wykonana technika powinna spowodowa? natychmiastowy uraz czyni?cy go niezdolnym do walki.

Wobec zastosowania uchwytu przez silniejszego (kilku) obrona uderzeniami powinna cechowa? si? szczególn? determinacj? i wyrachowaniem. Trzeba jednak by? ?wiadomym konsekwencji takiego czynu oraz pami?ta?, ?e obrona powinna by? wspó?mierna do stopnia zagro?enia.

Arsena? technik Tkd musi zatem zawiera? odpowiedni zasób uwolnie? z uchwytów, nie tylko za pomoc? uderzenia, ale równie? poprzez wy?lizgni?cia, skr?cenia i poci?gni?cia. Mog? one by? po??czone z prób? natychmiastowego uzyskania przewagi, najcz??ciej poprzez wykonanie d?wigni.

Podstaw? sukcesu w zastosowaniu d?wigni jest b?yskawiczna reakcja i ca?kowite zaskoczenie napastnika. D?wignia musi by? wykonana szybciej ni? zd??y si? on zorientowa? i napi?? wyginan? ko?czyn?. Równie wa?na jest umiej?tno?? p?ynnego i elastycznego przej?cia do innej d?wigni o przeciwnym kierunku dzia?ania.

Stosowanie d?wigni w praktyce jest bardzo trudne i znacznie bardziej z?o?one od zastosowania uderzenia. Z tego powodu uwolnienia poprzez d?wignie s? sk?adow? egzaminu na wy?sze stopnie. W walce sportowej jakiekolwiek uchwyty s? niedozwolone.

Strój i kolory pasów

W celu zapewnienia ?wicz?cemu pe?nej wygody i swobody ruchów, opracowano jednolity dla wszystkich wzór stroju po korea?sku nazwanego DOBOK. Jest on koloru bia?ego i sk?ada si? z wci?ganej przez g?ow? bluzy, spodni ze specjalnym klinem umo?liwiaj?cym wysokie unoszenie nóg oraz pasa.

Pocz?tkuj?cy, którzy nie zdali jeszcze egzaminu, nosz? pas koloru bia?ego - jest to odpowiednik ,,zerówki" w szkole. Zaliczenie ka?dej partii materia?u ko?czy si? egzaminem i ,,przej?ciem do nast?pnej klasy" oznaczonej innym kolorem pasa. Jest osiem klas:








Kolory pasów maj? swoje symboliczne znaczenie odzwierciedlaj?ce przemiany zachodz?ce w przyrodzie w ci?gu roku:

  • PAS BIA?Y - oznacza zim?, okres w którym "jeszcze nic si? nie dzieje" ?adna ro?lina nie wykie?kuje 
  • PAS ?Ó?TY - jest jak pierwsze promienie s?o?ca budz?ce ?wiat do ?ycia 
  • PAS ZIELONY - przypomina rozkwitanie ro?lin 
  • PAS NIEBIESKI - symbolizuje pogodne letnie niebo, w kierunku którego pn? si? ro?liny 
  • PAS CZERWONY - oznacza dojrza?o??, tak jak zmieniaj? swój kolor owoce i li?cie pó?nym latem i jesieni?.

Zdobycie kolejnego stopnia, czarnego pasa (1 DAN) oznacza przej?cie na wy?szy poziom nauczania, Poniewa? od tego momentu kolor pasa ju? nigdy si? nie zmienia, stopnie DAN zwyczajowo nazywane s? stopniami mistrzowskimi.

Posiadanie czarnego pasa upowa?nia jego posiadacza do brania udzia?u w zawodach mi?dzynarodowych.

Jest 9 stopni mistrzowskich DAN. Stopnie 1-3 DAN s? w rzeczywisto?ci stopniami zawodniczymi. Stopnie 4-6 DAN to stopnie instruktorskie i trenerskie. Dopiero stopnie 7-9 DAN maj? znaczenie mistrzowskich.

Stopnie 1-6 DAN zdobywa si? w drodze egzaminów, natomiast 7-9 DAN pochodz? z nominacji jako uznanie zas?ug w?o?onych w dalszy rozwój Taekwondo. Stopie? 10 DAN jest stopniem honorowym - posiada go prezydent ?wiatowej Federacji Taekwondo.

Dzieci zdaj?ce egzamin na stopie? DAN otrzymuj? stopie? PUM oznaczony czerwono-czarnym kolorem ko?nierza bluzy i pasa. Po osi?gni?ciu 15 roku ?ycia stopnie PUM zmieniane s? na stopnie DAN (bez ponownego zdawania egzaminu). Najwy?szym stopniem PUM jest 3, Oznacza to, ?e nikt poni?ej 15 roku ?ycia nie mo?e zdoby? odpowiednika 4 DAN.

?wiatowa Organizacja Taekwondo WTF i Polski Zwi?zek Taekwondo Olimpijskiego

Organizacja WTF (World Taekwondo Federation) zrzesza zwi?zki krajowe, reprezentuje Taekwondo na arenie mi?dzynarodowej oraz wobec MKOL. Zajmuje si? organizacj? imprez najwy?szej rangi(M?), szkoleniem s?dziów, aktualizacj? przepisów sportowych, opracowuje wymagania egzaminacyjne, wyznacza egzaminatorów i wydaje certyfikaty dla stopni DAN, Siedziba WTF mie?ci si? w Seulu w centrum Taekwondo zwanym KUKKIWON.

Polski Zwi?zek Taekwondo spe?nia analogiczne funkcje na terenie Polski. Reprezentuje polskie Tkd wobec w?adz pa?stwowych i WTF, zrzesza kluby, wydaje im licencje, organizuje szkolenia s?dziów i instruktorów oraz egzaminy na stopnie DAN. Koordynuje nadawanie stopni KUP. Siedziba PZTO mie?ci si? w Warszawie.


Powy?sze informacje o Taekwondo bazuj? na tre?ci ksi??ki Dariusza ?wikli?skiego "Podr?cznik Taekwondo", Bydgoszcz 2001.